Geen rijbewijs, toch recht op schadevergoeding na een ongeluk?

Een veelgemaakte veronderstelling is dat wanneer iemand betrokken raakt bij een rijden zonder rijbewijs ongeluk, dit ongeval automatisch aan die persoon te wijten is. Die gedachte is onjuist. Hoewel het rijden zonder rijbewijs niet is toegestaan en als onrechtmatig handelen wordt aangemerkt, betekent dit niet dat de bestuurder zonder rijbewijs per definitie volledig aansprakelijk is voor het ontstaan van het ongeval. Bij de beoordeling moet altijd gekeken worden naar alle omstandigheden van het geval.

Geen rijbewijs betekent niet automatisch geen rijvaardigheid

Het ontbreken van een rijbewijs zegt op zichzelf niets over de rijvaardigheid van een bestuurder. Denk bijvoorbeeld aan een minderjarige die technisch in staat is een motorvoertuig te besturen, maar vanwege zijn leeftijd nog geen rijbewijs mag hebben. Wanneer zo iemand betrokken raakt bij een ongeval, betekent dit niet automatisch dat het ongeval door zijn handelen is veroorzaakt. Het rijbewijs is slechts één van de factoren die wordt meegewogen bij de beoordeling van aansprakelijkheid.

Toedracht van het ongeval bij rijden zonder rijbewijs

Bij een ongeval waarbij een bestuurder zonder rijbewijs betrokken is, staat de toedracht centraal. Er wordt gekeken naar het rijgedrag van alle betrokken partijen en de omstandigheden waaronder het ongeval heeft plaatsgevonden. Als het ongeval (mede) wordt veroorzaakt door gedragingen van de wederpartij, kan die partij aansprakelijk worden gehouden voor de schade.

Dit geldt niet alleen bij auto-ongevallen, maar ook in situaties waarin sprake is van een scooter rijden zonder rijbewijs ongeluk. Ook bij een scooterongeval zonder rijbewijs kan de wederpartij aansprakelijk zijn, bijvoorbeeld wanneer geen voorrang wordt verleend of een verkeersfout wordt gemaakt.

Rol van de verzekeraar bij een ongeval zonder rijbewijs

Verzekeraars mogen aansprakelijkheid niet zonder meer afwijzen op grond van het ontbreken van een rijbewijs. Uit de rechtspraak volgt dat een verzekeraar de aansprakelijkheid niet volledig mag weigeren uitsluitend omdat de bestuurder geen rijbewijs had. Het ontbreken van een rijbewijs vormt slechts één van de factoren die worden meegewogen bij de beoordeling van de aansprakelijkheid.

Er dient te worden gekeken naar de mate waarin het rijgedrag van de bestuurder zonder rijbewijs daadwerkelijk heeft bijgedragen aan het ontstaan van het ongeval. Pas op basis daarvan kan worden vastgesteld of en in welke mate schadevergoeding verschuldigd is.

Billijkheidscorrectie en verdeling van de schade

Naast de beoordeling van aansprakelijkheid kan ook de zogenoemde billijkheidscorrectie een rol spelen. Deze correctie houdt in dat de schade anders wordt verdeeld dan strikt op basis van schuld, wanneer de omstandigheden daartoe aanleiding geven. Dit kan het geval zijn wanneer beide partijen fouten hebben gemaakt die hebben bijgedragen aan het ontstaan van het ongeval.

Indien bijvoorbeeld sprake is van een bijzondere manoeuvre waarbij geen voorrang wordt verleend, kan een schadeverdeling van 70/30 worden toegepast. In dat geval wordt 70% van de schade van de bestuurder zonder rijbewijs vergoed. Dat deze bestuurder zonder rijbewijs reed, betekent niet automatisch dat hij of zij geen recht heeft op schadevergoeding.

De billijkheidscorrectie kan echter ook leiden tot een andere verdeling. Afhankelijk van de ernst van het letsel, het verlies aan verdienvermogen en de mate waarin de bestuurder zonder rijbewijs zelf heeft bijgedragen aan het ongeval, kan worden geoordeeld dat een andere schadeverdeling gerechtvaardigd is, in uitzonderlijke gevallen zelfs 100%. Of dit het geval is, hangt af van de specifieke feiten en omstandigheden.

Geen vaste regels, altijd een beoordeling per geval

De vraag of bij een ongeval zonder rijbewijs recht bestaat op schadevergoeding, laat zich niet in algemene zin beantwoorden. Dit leerstuk is sterk casuïstisch. Er bestaat geen vaste regel waaruit volgt dat het ontbreken van een rijbewijs automatisch leidt tot volledige aansprakelijkheid of het vervallen van schadevergoeding.

Iedere zaak vereist een zorgvuldige beoordeling, waarbij alle relevante feiten en omstandigheden worden meegenomen.

Bent u betrokken geraakt bij een ongeval waarbij sprake was van rijden zonder rijbewijs, of kent u iemand die te maken heeft gehad met een dergelijk ongeval? Neem dan vrijblijvend contact met ons op. Wij beoordelen graag of er in uw situatie sprake is van aansprakelijkheid en recht op schadevergoeding.